Kom tijdens Open Monumentendag de woning van Bet van Beeren bekijken

bet van beerenOp 8 en 9 september opent Open Monumentendag Amsterdam de bovenwoning van Café ’t Mandje op de Zeedijk.

Jeroen van Dijk

Het beroemde café van Bet van Beeren is recent nieuw leven ingeblazen door haar familie. Ook de bovenwoning is in ere hersteld aan de hand van oud beeldmateriaal en gevonden meubelen en prullaria op zolder.

Bij binnenkomst in het café aan de Zeedijk wordt de bezoeker overdonderd door een weelde van affiches, foto’s, attributen en misschien het meest opvallende: de vele stropdassen die zijn bevestigd aan het plafond. De aankleding, typisch Amsterdamse begroeting en de geur van nostalgie brengen je terug naar legendarische tijden, alsof Van Beeren zelf zo om de hoek zou kunnen lopen. Toch zijn al deze pareltjes een reconstructie, nauwkeurig aangebracht in 2008. Het originele meubilair is namelijk ondergebracht in het Amsterdam Museum. De oorspronkelijke affiches liggen in het Stadsarchief.

De vele kleurige stropdassen, en de enkele BH, die bijna je kruin raken, zijn handmatig afgeknipt door de eerste uitbater, icoon van de Zeedijk, Bet van Beeren. Ze verzamelde souvenirs van haar bezoekers. Zo zijn er naast stropdassen en BH’s ook een leguaan en kunstgebit aan het plafond bevestigd. De Jordanese was het uitbatersleven met de paplepel ingegoten - als kind al bottelde ze bier voor het logement dat haar moeder dreef. In 1927 nam ze Café Amstelstroom van haar oom over. Al snel werd dit ’t Mandje, aangezien haar moeder elke dag met een mand eten aan kwam zetten. Bet groeide uit tot de Koningin van de Zeedijk genoemd.

In tijden van taboe en angst rondom homoseksualiteit, uitte Bet zich openlijk als lesbische vrouw. Dit bracht ze tot uitdrukking in haar café, dat daardoor een boegbeeld en vrijplaats werd voor de LHBT+-gemeenschap in Amsterdam. Homoseksualiteit was nog steeds verboden, waardoor ze geen zoenen en ‘klef gedoe’ in het café toeliet, om zo de drankvergunning niet in gevaar te brengen. Alleen op Koninginnedag maakte de centrale biljarttafel plaats voor een dansvloer, waar mannen met elkaar mochten dansen. Voor vrouwen was dit altijd al toegestaan. Het was dan ook op die dag afgeladen vol in ’t Mandje.

Haar legendarische persoonlijkheid, die zich niks aantrok van de bestaande normen rondom seksualiteit en gender - door bijvoorbeeld in mannenkleding met sigaar op de motor te stappen - staat in schril contrast met het interieur van de woning boven het café. De aankleding van het krappe appartement zal velen terugbrengen naar grootmoeders tijd. De woning is afgeladen met kleine hebbedingetjes en snuisterijen van zilver en koper. De wanden zijn bezaaid met katholieke voorstellingen en de poppen staan guitig uit het raam te kijken. Maar achter deze beheerste façade komt de uitgesproken van Van Beeren alsnog naar voren: de flessen drank staan prominent in de hoek, en in de boekenkast waren afbeeldingen van naakte vrouwen verborgen - nu veilig in het Stadsarchief.

Op 8 & 9 september is de bovenwoning open voor publiek van 10.00 tot 17.00.

Het bezoek natuurlijk na afloop zeer welkom voor een drankje bij Café ’t Mandje. Op beide dagen begint om 11.30 uur een wandeling langs het roze Amsterdam. Startpunt De Bazel, Vijzelstraat 32.