Wat was dit eerst: De Melkweg Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     April 22, 2011    
3681   0   0   0   0   0

Bier, melk & suiker

Matten voor De Melkweg. Het was kort geleden weer eens raak toen punkfestival Wasted geprogrammeerd stond. De politie had zich de woede van de festivalgangers op de hals gehaald door een van de bezoekers te beboeten voor wildplassen.

Op de ophaalbrug stond een lange rij en voor de dichtstbijzijnde, van grijs plastic vervaardigde, publieke urinoirs, moest de punker met hoge nood 300 meter lopen. Hij wist kennelijk niet dat de politie schuin tegenover De Melkweg gevestigd is, en agenten tegenwoordig verwoede verzamelaars zijn van processen-verbaal.

Grappig is dat de agenten van bureau Lijnbaansgracht en bezoekers van De Melkweg iets heel gezonds en jaren vijftig-achtigs gemeen hebben: het politiebureau aan de noordzijde van de gracht en De Melkweg zijn beide gevestigd op het terrein van de voormalige melkfabriek. Daar dankt De Melkweg zijn naam aan.

De ophaalbrug, zoals we hem nu kennen, stamt uit 1949. De heer P. Stienstra, directeur van de melkfabriek, heeft hem zelf in de buurt van Wolvega uitgezocht. Hij kreeg de naam De Friese Pier. De Melkweg huist, enkele sloop- en renovatiewerkzaamheden daargelaten, nog altijd in hetzelfde pand als de N.V. Amsterdamse Melkinrichting O.V.v.V. De Eendracht (later Melkunie, nu Campina). De melkfabriek stond destijds heel bewust middenin de stad. Bacteriën mochten tijdens het transport naar de klanten immers niet te veel kans krijgen in de aan bederf onderhevige melk.

Amsterdammers waren gewend geraakt aan ‘vervalschte’ melk die door melkslijters overenthousiast was aangelengd met water, soms regelrecht uit de gracht. De Eendracht daarentegen produceerde ruim 40 jaar lang met almaar geraffineerder productiemethoden zuivere melk met smaak. De centrale locatie boette aan belang in na de introductie van koelwagens, wat de melkfabriek de stad in 1969 deed verlaten.

Vanaf de jaren dertig van de 19de eeuw - de Lijnbaansgracht lag nog aan de rand van de stad – werd op deze plek Javaanse ruwe suiker in bulk aangevoerd nadat zich aan deze waterweg suikerraffinaderij De Granaatappel had gevestigd. Het huidige onderkomen van De Melkweg, verrees in 1890 als een van de suikerpakhuizen waarmee De Granaatappel onder leiding van bouwkundig ingenieur I.C. Spakler jr. zijn zoete imperium uitbreidde.

Eeuwenlang was de suikerindustrie een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor de stad. De Granaatappel liet de Lijnbaansgracht pas achter zich, toen Amsterdam over de stadswallen heen was gegroeid. Bebouwing rondom de raffinaderij bemoeilijkte transport en omwonenden klaagden over stank.

De arbeiders in de suikerfabriek proefden rond die tijd al de voorboden van verandering. Ze kregen geen maaltijd, maar mochten tijdens de schaft kiezen wat ze die dag wilden drinken: twee flessen melk of twee flessen bier.

Tekst: Rachida Azough

November-December 2005

Powered by JReviews