Zoektocht naar vergeten architect Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     April 04, 2014    
1743   0   0   0   0   0

Er is één Amsterdamse School-architect waarvan zelfs heel wat goed ingevoerde liefhebbers van de stad niet weten hoe groot zijn invloed is geweest. Hij is simpelweg vergeten geraakt. Volg met mij de sporen van de Amsterdamse School en ontdek dat Gerrit Jan Rutgers (1877-1962) misschien wel de productiefste van zijn generatie is geweest. Hij was de architect van woningbouwblokken met in totaal 7000 woningen. De bouwmeester van het Carlton Hotel in de Vijzelstraat en de ontwerper van de interieurs van het Amstel Hotel en Americain.
Mijn kennismaking met het werk van Rutgers berust op puur toeval. Op weg naar avondwinkel Kokkes in de Zeilstraat fietste ik door de Cornelis Krusemanstraat en zag het verhoogd gelegen appartementengebouw haaks tegenover het Amsterdams Lyceum, dat een eigen straatnaambordje heeft: het Valeriusterras. Terras is wel de beste benaming voor één van de mooiste woonplekken in Plan Zuid. Het heeft een uitzonderlijke allure. Er zijn een stuk of tien huizen of gebouwen in de stad die in mijn dromen figureren, waar ik nog eens hoop te wonen. Dit gebouw van Rutgers aan het Valeriusterras staat nu ook op mijn wenslijstje.
Het Valeriusterras is langs trappen aan twee zijden toegankelijk, met mooie hekken aan zowel de Pieter Lastmankade als het Valeriusplein. In 1925 werd het appartementengebouw opgeleverd. Rutgers betrok zelf één van de mooiste etages: 4hs op de begane grond, een achtkamerwoning. Voor een prominente plek in de gemeenschappelijke hal liet hij zijn goede vriend de stadsbeeldhouwer Hildo Krop een beeld ontwerpen. Krop tekende ook de trapleuningen. Ik dacht altijd dat de Wolkenkrabber van 1932 in de Rivierenbuurt het eerste in beton uitgevoerde bouwwerk was, maar nu weet ik dat dit huizenblok op het Valeriusterras zeven jaar eerder al door Rutgers van een betonnen karkas was voorzien.
Een bezoekje aan het stadsarchief leerde mij dat Rutgers gerekend wordt tot de tweede generatie van de Amsterdamse School. Hij was de aanvoerder, ontwierp sober en veel minder expressief dan Michiel de Klerk en Piet Kramer. Vroeg en sierlijker werk van Rutgers (die in de crisisjaren architect 2e klasse was bij de dienst Publieke Werken van de gemeente Amsterdam) is de bebouwing van de hoek Rijnstraat-Amstelkade. De ronde erkers op de hoeken heb ik altijd met bewondering gadegeslagen: de kozijnen en de uitspringende delen van de gevels zijn geïntegreerd in kleine balkonnetjes en in om de hoek zwaaiende, grote massief stenen balkons.
Ik stap daar altijd even van mijn fiets af, op de Ernst Cahn en Alfred Kohn brug over het Amstelkanaal, genoemd naar de Joodse verzetsstrijders die vanuit hun ijssalon Koco in de van Woustraat hun activiteiten organiseerden. Soms fiets ik er op een zondagmorgen heen - en dan schiet de hele 20ste eeuw in vijf minuten aan mij voorbij.       

Felix Rottenberg
April 2014


Powered by JReviews