De liefdeskaart van Amsterdam Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     April 18, 2013    
3118   0   0   0   0   0

Telkens als je er langs loopt, denk je er weer even aan. Aan die ene zwoele avond, of wintermiddag, of prille herfstochtend, dat je hier liep, stond, zat of lag met hem of haar. Toen het begon, of juist uit raakte. Iedereen heeft zijn persoonlijke ‘lieux de mémoire’, maar aan sommige stukjes stad kleven aanzienlijk meer romantische herinneringen dan aan andere. Met  hulp van het Amsterdamse Bureau voor Onderzoek en Statistiek (O+S) bracht Ons Amsterdam de toppers voor het eerst in kaart.

Natuurlijk kan overal de vonk overslaan, en als je echt wilt kan je overál zoenen, of erger. Maar er zijn natuurlijk wel omstandigheden die dat bevorderen of afremmen. De favoriete liefdesplekken vertellen dan ook indirect het een en ander over de stad in de laatste halve eeuw. Dat rechtvaardigt onze studieuze belangstelling. Daarnaast is het natuurlijk gewoon best spannend te weten wat anderen hebben meegemaakt op een terrein des levens dat bijna niemand onberoerd laat. Maar wees gerust, we houden we het netjes: deze publicatie zal geen enkele wethouder zijn baan kosten.
Bijna 600 mensen gaven ons hun meest romantische plek prijs. Het overgrote deel beantwoordde anoniem een gestructureerde vragenlijst via de internet-sites van O+S, Ons Amsterdam en de gemeente Amsterdam. De meesten van hen behoorde tot een zeer gemengd samengesteld vast internetpanel van het onderzoeksbureau. Naar aanleiding van een oproep in Ons Amsterdam kreeg de redactie nog enige tientallen ‘open’ antwoorden binnen: prachtige brieven en zelfs een gedicht.
We beginnen met twee relativeringen. Ten eerste: de gegevens zeggen minder over wat er echt is gebeurd, dan over wat de betrokkenen zich het liefst herinneren. Ook dat laatste is natuurlijk heel interessant. Ten tweede: onze toppers-lijstjes zijn minder exact dan ze lijken, want waar de ene respondent tot op de straathoek nauwkeurig is (“in een Vondelpark, in een boom die over het water hangt, vlakbij het kinderbadje”, of “op de Prinsengracht voor nummer 181, net ten zuiden van de Prinsenstraat”), heeft een ander het vaag over “een park” of “de grachten” of “de Amstel”. Dat maakt het rangschikken lastig.

Mooi, druk, stil, toevallig
De duidelijkste uitkomsten zijn tegelijk de minst verbazende. De meest romantische plek van Amsterdam in de laatste halve eeuw is onmiskenbaar het Vondelpark: vooral het terras van het Filmmuseum, maar ook het Blauwe Theehuis, het Openluchttheater, de weide bij de Amstelveenseweg en wat vager “een bankje” of “de vijvers”. Niet het feit dat dit park de competitie wint is zo verrassend, maar wél de overmacht van die triomf. Van alle verhaalde romantische belevenissen vond liefst 22,6% plaats binnen de hekken van dit grootste stadspark. De tweede plaats is voor Leidseplein/Weteringschans, met 6,9%. Op drie eindigde
de Prinsengracht. (De top-tien vindt u hierbij in een kader.)
Waarom zijn juist deze plekken zo populair? Waarschijnlijk spelen vier factoren een grote rol. En die verklaren samen ook de eerste plaats voor het Vondelpark. Samenvattend: romantische plekken zijn bijna steeds mooie, drukke of juist stille plekken. En verder is het toeval. Voor het Vondelpark gaan al die vier factoren tegelijk op.
Mooie stukjes stad roepen waarschijnlijk ook mooie gevoelens op. De schoonheidsbeleving versterkt de ontroering die zich om zeer particuliere redenen op een bepaald moment opdringt. En als men toch al mooie gevoelens heeft, zoekt men bijna automatisch bijpassende plekken om ze te uiten. Die factor bevordert zeker de populariteit van de Amstel (voor 40% daarvan dankzij de Magere Brug) en de grachtengordel. Architectonisch legt de Prinsengracht het af tegen de Heren- en Keizersgracht, maar ze wint het toch ruim in deze enquête, dankzij het zicht op de Westertoren. “Een plek die zeker niet op de liefdeskaart van Amsterdam mag ontbreken,” aldus Kees van Tilborg, “is de voet van die mooie Wester. De plek waar ik zo'n 36 jaar geleden mijn vrouw ten huwelijk vroeg. En ik maak mij sterk dat ik niet de enige was die dat op die plek deed.” Maar natuurlijk zijn er nog veel meer mooie grachten, zoals de Recht Boomssloot, het Prinseneiland of de Brouwersgracht. Ook die scoren hier goed.
De tweede factor is de kans op contact. Wie op zoek is naar liefde doet er natuurlijk goed aan zich onder de mensen te begeven. Bezoek aan kroeg, disco, bioscoop of theater wil bepaald wel eens helpen. Dat de vonk extra vaak overslaat in uitgaansbuurten is dan ook nogal logisch. In Amsterdam hebben we het dan vooral over de buurtjes rond het Leidseplein en het Rembrandtplein. Deze factor lijkt overigens minder prominent dan we vooraf dachten. Bij elkaar is hooguit tien procent van de genoemde bijzondere plekken een horecagelegenheid, bioscoop, theater of dansgelegenheid. Van de theaters en bioscopen scoort Tuschinski het hoogst, gevolgd door de voormalige Cineac-bioscoop in de Reguliersbreestraat en de jaarlijkse Boulevard of Broken Dreams op het Museumplein (jaren tachtig). In de muzikale sector was Paradiso het meest romantiek-bevorderend. Er worden tientallen cafés genoemd, maar allemaal slechts één keer, van de Cocktailbar in de lange Leidsedwarsstraat in 1947 tot De Zwart op het Spui in 2002. Eén uitzondering: in café Kaap Kot op de pier van het Zeeburgereiland raakte het in 2003 vier keer aan. Dat zal wel met het IJburgstrand te maken hebben!
Als eenmaal warme gevoelens zijn opgebloeid, groeit de behoefte aan intimiteit. Dat is de derde factor. In het weidse Amsterdamse Bos en in de knusse Hortus Botanicus aan de Plantage Middenlaan vindt je welkome rust. Maar ook in Artis: daar zijn weliswaar veel mensen bij elkaar, maar niemand let op je. Toch blijft (ook in de openbare ruimte) de plaats van heel wat emotionele ontmoetingen bepaald door puur particuliere omstandigheden en dom toeval. Ja, natúúrlijk zoende je op de stoep van dat huis in de De Lairessestraat, want dáár woonde zij! En ook die parkeerplaats bij metrostation Reigersbos was nu eenmaal prettig dicht bij huis. Ach, laten we wel wezen: het kan overal gebeuren!
Toch leert de statistiek dat aan sommige buurten geen enkele respondent een romantische herinnering heeft. Dat zijn de witte plekken op de extra kaart waarop Bureau O+S, de aangegeven plekken heeft geclusterd in ‘buurtcombinaties’: de 94 kleinere eenheden waarin de gemeente Amsterdam haar dertien stadsdelen heeft verdeeld. Het Museumkwartier staat uiteraard ruim op kop, want dat omvat een groot deel van het Vondelpark. Het wordt direct gevolgd door Grachtengordel-West en de Weteringschans (inclusief de Leidsebuurt). De toptien vindt u weer in een kader. Zelfs in Slotermeer is kennelijk wel iets heftigs gebeurd. Maar er zijn ook buurten waar de teller blijft staan op 0,0%: de rest van Nieuw-West, het Hoofddorppleinkwartier, alle tuindorpen in Noord, het oostelijk deel van de Watergraafsmeer, ‘Zuid/WTC’(het stinkrijke buurtje rond de Prinses Irenestraat en de vrijstaande villa’s van de Minervalaan) en ja, natuurlijk het Westelijk Havengebied? Gebeurt daar echt niks, of wil niemand het zich herinneren?
Behalve bepaalde straten, pleinen en buurten springen ook populaire soorten plekken in het oog. Zoals portieken. “Aan achterkant van het beursgebouw, in de Beursstraat. Daar zoende ik stevig met een nieuw vriendje. Het portiek was tamelijk ondiep, dus van privacy was geen sprake, maar dat bleek voor ons geen beletsel.” Maar meer nog bruggen: vooral de Magere Brug, en de waar de hoofdgrachten samenkomen met kleinere grachten als de Brouwersgracht, Leliegracht, Lauriersgracht,  Leidsegracht, Spiegelgracht en Reguliersgracht.
Natuurlijk zoeken we graag naar veranderingen in de tijd. Wat vooral opvalt is dat de buurt van het Leidseplein de laatste 20 jaar half zo populair is als daarvoor (wat wel te maken zal hebben met de ‘verpatatisering’ van dat plein en de omliggende straten), dat het Rembrandtplein in de jaren negentig weer wat populairder werd maar nu weer wegzakt en dat de populariteit van de Nieuwmarktbuurt, de Plantage en het Oostelijk Havengebied sterk is gestegen.

Wat gebeurde er?
Maar wat gebeurde er nou eigenlijk op die plaatsen? Meestal weinig sensationeels, behalve voor de betrokkenen. Eerste zoenen scoren het hoogste (19,3%), gevolgd door romantische afspraken (17%) en eerste ontmoetingen (9,6%). Pas daarna komen de vrijpartijen (5,8%). Regelrechte seks in de openbare ruimte is natuurlijk zeldzaam, al was het maar om praktische redenen: “De ronde stenen in de vijver (van het Oosterpark-red.) zijn geen ideale plek om te vrijen - en toch daarom juist ook weer wél.”  Toch is er in Amsterdam kennelijk veelvuldig in het openbaar gevrijd, vooral in het Vondelpark. Maar ook elders ging het er soms heftig aan toe: “Op een bankje in  het Florapark in Noord, daar heb ik in 1963 met mijn tegenwoordige echtgenote tijdens een warme lenteavond in 1963 onze zoon op stapel gezet.”
De meeste verhalen zijn niettemin veel zoeter: “We liepen hand in hand.” “Picknicken in de late-zomeravondzon.” Mooi weer is overigens geen absolute voorwaarde voor romantiek: “Het regende en zijn paraplu was kapot.” En we vernamen niet alleen gelukkige herinneringen; ook aan ruzie en liefdesverdriet: “In 1984,” schrijft Roland Sluijter, “maakte mijn eerste echte vriendinnetje het uit. ’s Ochtends vroeg reed ik naar het witte ophaalbruggetje aan de Korte Ouderkerkerdijk, bij het haventje van wat nu Nuon. Daar, in de lichte nevel, heb ik zitten kwijnen en treuren. Dat punt dus voor mij op de kaart.”
En een ander: “Uitkijkend over Artis zoende zij mij en zei: ‘We kunnen niet verder gaan, want je bent te klein.’"
Hoe dan ook: zo’n plek vergeet je nooit meer. Getuige de kat van abonnee Caroline van Maarseveen. Die heet Artis, want dáár hebben beide baasjes elkaar vijftien jaar terug voor het eerst ontmoet.♥

Veel méér romantische verhalen vindt u op onze website www.onsamsterdam.nl; doorklikken naar: Archief/maart 2004/Liefdeskaart.

Met veel dank aan Suzanna Oosterwijk van O+S, en Huib Schreurs, die ooit in de aanloop naar ons gouden jubileum het basis-idee voor dit project bedacht.

Peter-Paul de Baar

Maart 2004


Powered by JReviews