'Gheen recht' Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     April 16, 2013    
1842   0   0   0   0   0

Dossiers

In juni 1536 raakte Bruyn Cornelisz door Cornelis Willemsz verwond aan zijn kaak en overleed. Volgens de familie zou Bruyn het deze Cornelis tijdens zijn leven hebben vergeven en zij behoefden daarom “gheen recht”. Dat wilde niet zeggen dat Cornelis zomaar vrij uitging. Hij kreeg later een door de Rekenkamer en het Hof van Holland goedgekeurde ‘brief van landwinning’, een uit de Middeleeuwen stammende vorm van gratie; te verkrijgen door een afkoopsom.
Met onder meer dit uit de Amsterdamse justitieboeken afkomstige geval toont Marjan Vrolijk dat veel doodslagen in 16de-eeuws Holland, Zeeland en Vlaanderen door gratie werden afgehandeld. Zo stelt ze het bestaande beeld bij dat die periode een ruwe en onbarmhartige strafrechtspleging kende. Maar gebrekkig lijkt die strafrechtspleging nog wel te zijn geweest. Op de 219 lijkschouwingen die tussen 1524 en 1552 in het Amsterdamse justitieboek staan, volgden slechts zeven berechtingen.
Twee verdachten werden beschuldigd van moord en veroordeeld tot de dood door het zwaard, het lichaam op een rad, het hoofd op een staak en al hun goederen werden geconfisqueerd. De vijf anderen werd doodslag ten laste gelegd. Vanwege verzwarende omstandigheden kregen drie van hen ook de doodstraf. Eén kreeg vrijspraak op grond van noodweer en van de laatste kon de schuld niet worden aangetoond. Zij werd voor eeuwig verbannen.
Twaalf daders kregen gratie, onder wie Bruyn Cornelisz. Dat betekende dat slechts tien procent door veroordeling of schikking werden vervolgd. Er waren 24 daders onbekend. Wat er met die andere 176 gebeurde? Verbanning of toch een schikking? Of niets? Het blijft jammer genoeg onduidelijk.

Marjan Vrolijk, Recht door gratie. Gratie bij doodslagen en andere delicten in Vlaanderen, Holland en Zeeland (1531-1567), Uitgeverij Verloren, 2004

Emma Los

Januari 2005

Powered by JReviews