Wat was dit eerst: Afrika op het Spui Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     April 08, 2011    
3769   0   0   0   0   0

Dossiers

Koffie, cacao en al het andere dat Afrika te bieden heeft, speelde tot eind jaren zestig van de 20ste eeuw een hoofdrol in het gebouw op Spui 10. Nu zijn het de kleertjes van Esprit, hoewel in het gelijknamige café, koffie en choco nog aan de orde van de dag zijn.

Hoe Afrika op het Spui belandde? Vier Rotterdamse en vier Amsterdamse rederijen hadden tijdens de Eerste Wereldoorlog het plan opgevat om zodra het weer ‘vrede’ was een nieuwe rederij te beginnen die de driekleur zou laten wapperen in verre oorden. Die nieuwe rederij, de Verenigde Nederlandsche Scheepvaartmaatschappij (VNS), exploiteerde in zijn hoogtijdagen zeven lijnen: Holland-Afrika, Holland-Australië, Holland-Oost-Azië, Holland-Bengalen-Burma, Holland-Perzische Golf en (samen met de Hollandse Stoomboot Maatschappij) de Holland-West-Afrika Lijn.

Het Afrikahuis, waar vanaf 1929 de Holland-West-Afrika Lijn (H.W.A.L.) kantoor hield, zat op Spui 10. De machtige gevelsteen waarop de benaming stond is helaas verwijderd. De rederijvlag is – op internet - wel te vinden: twee horizontale banden, rood blauw, met in het midden een witte diamant met daarop in zwarte kapitalen H.W.A.L.

De schepen zwierven eeuwig; in hun thuishaven kwamen ze nooit. Maar vanuit het Spui werden alle gangen van de vloot nauwkeurig bijgehouden. Elke ochtend begon de dag in Het Afrikahuis met het lezen van de ’s nachts binnengekomen telegrammen met scheepsbewegingen. Daarna belden agentschappen, van Hamburg tot Bordeaux, onophoudelijk om hun laatste bestellingen van vrachtruim door te geven.

Op een middag in 1966 kwam er een wel heel ongebruikelijk verzoek binnen. Uit Hollywood. Of de H.W.A.L. een schip kon leveren op de rede van Cotonou voor opnamen van de verfilming van The Comedians van Graham Greene. De roman speelt zich af op Haïti tijdens het schrikbewind van Papa Doc, maar de haven van Port-au-Prince was natuurlijk te gevaarlijk. Elizabeth Taylor en Richard Burton speelden de hoofdrollen, dus nadat de H.W.A.L.-directie ervan overtuigd was dat het echt geen grap was, wilde die wel aan het verzoek voldoen. Een jaar later werd het voltallig personeel getrakteerd op de première van deze (geflopte) klassieker. In Het Afrikahuis hebben ze vooral lang nagepraat over die seconden waarop hún schip te zien was.

Begin jaren zestig werd er nog over een heel andere kwestie gesproken, maar dan met minder trots. De internationale vakbond beschuldigde de rederij toen van ‘negerhaat’ en het voeren van een ‘sociaal wanbeleid’ jegens haar Afrikaanse personeel. Een lelijke smet op het blazoen.

Het kantoor op het Spui werd in 1969 gesloten, waarna gedurende tien jaar boekhandel Scheltema Holkema Vermeulen in het pand zat (1975-1985). En nu lijkt het alweer een eeuwigheid dat modegigant Esprit er in een glazen aanbouw zijn eigen café huisvestte.

Tekst: Rachida Azough

Oktober 2005

Powered by JReviews