Water kwam twee eeuwen uit de kelder Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     April 12, 2013    
2315   0   0   0   0   0

Dossiers

Archeologen komen ze dikwijls tegen onder de grond, maar er is nog weinig bekend over de zogenoemde ‘waterkelders’. Bureau Monumenten & Archeologie doet een boekje open over de 80 in Amsterdam aangetroffen exemplaren.
Vóór de invoering van de waterleiding in 1853 waren Amsterdammers voor hun drinkwater onder meer afhankelijk van gegraven waterputten, regentonnen en aanvoer van vers water van buiten de stad. Hieraan kleefden nadelen: het water in de regentonnen was onvoldoende, het putwater raakte vaak verontreinigd en voor het geïmporteerde zoetwater moest worden betaald. In de tweede helft van de 17de eeuw werden daarom ‘waterkelders’ aangelegd: gemetselde waterdichte bakken, die meestal in het souterrain of op de binnenplaats waren ingegraven. Hierin konden grote hoeveelheden gratis opgevangen regenwater worden opgeslagen. De kwaliteit kon op peil blijven, omdat de bakken hermetisch van de omgeving waren afgesloten.
Extreem grote waterkelders zijn aangetroffen bij het voormalige Pesthuis en onder de huidige Orangerie van de Hortus Botanicus. Laatstgenoemde kelder diende mogelijkerwijs niet alleen voor de watervoorziening van de plantenkassen maar ook als openbare watervoorraad. Verder waren er grotere kelders voor meer dan 5.000 liter onder woonhuizen van rijke Amsterdammers.
In de loop van de 19de eeuw raakten de waterkelders in onbruik, vanwege concurrentie van het duinwater en omdat de dakgoten en aan- en afvoerpijpen voor loodvervuiling zorgden. Veel kelders konden echter moeilijk worden gesloopt vanwege de zwaar uitgevoerde constructie. Zij kregen vaak een nieuwe bestemming als beerput.

JERZY GAWRONSKI EN JØRGEN VEERKAMP, WATER UIT DE KELDER. DE VERDWENEN WATERKELDERS VAN AMSTERDAM, MONUMENTEN & ARCHEOLOGIE 6, 2007.

Maarten Hell

November/december 2007

Powered by JReviews