Winkelpromenade Holendrechtstraat

In het Amsterdam Museum is vanaf deze maand van alles te vinden over Amsterdamse buurtwinkels toen en nu. Je zou het niet meer denken, maar ook de Holendrechtstraat in de Riverenbuurt was vroeger een levendige winkelstraat. Hans Heil herinnert zich nog bijna iedere middenstander van rond 1950.

“Haal even een half brood en neem dan bij Kuiper een ons kaas mee”, riep mijn moeder vaak. Want alle eerste levensbehoeften kocht je ‘om de hoek’. Ook onze eigen Holendrechtstraat was tot ruim in de jaren zestig nog vol kleine middenstanders. In gedachten maken we daar nog eens een nostalgisch winkelrondje.
We beginnen bij de Amstelkade. Op de westhoek (Holendrechtstraat 2) was een kruidenierswinkel van Van Amerongen, een oud Amsterdams filiaalbedrijf dat in 1953 werd opgekocht door concurrent Albert Heijn. Melkboer Broerse, hoek Borssenburgstraat, bracht met een bakfiets zijn koopwaar langs de deuren. Soms mocht ik zaterdagavond mee de kar wegbrengen naar de tramremise in de Lekstraat – een geweldig avontuur. Onze favoriete zaak (Borssenburgstraat 3, naast de melkboer) was natuurlijk het snoepwinkeltje van mevrouw Duisenberg. Twee dropjes voor één cent, stroopsoldaatje vijf cent. Trekdrop, duimdrop, spekjes, een waar kinderparadijs.
Bij kolenboer Bockel (Holendrechtstraat 40, net voor de Meerhuizenstraat) kon je terecht voor eierkolen of aanmaakhout. Toen in de jaren zestig de meeste huizen aardgas kregen, veranderde Bockel in een klein soort Blokker met huishoudelijke artikelen, speelgoed enzovoort.
Zeer katholiek was melkboer Van Diemen, op nummer 44, voorbij de Meerhuizenstraat. Één zoon werd zelfs priester. Op zondag ging de grote familie netjes in optocht naar de kerk in de Rijnstraat. De Holendrechtstraat eindigt bij de Uithoornstraat. Op de hoek (Holendrechtstraat 48) dreef de familie Wals een kruidenierswinkel die was aangesloten bij de SPAR-coöperatie: “Koopen bij de SPAR is sparen bij de koop!”
We lopen nog even linksaf de Uithoornstraat in. Bij boekhandel en leesbibliotheek LINEA (Lezen Is Nuttig En Aangenaam) kon je ook terecht voor schoolbenodigdheden, zoals kroontjespennen, griffels, schriftjes en leitjes. Aan het eind van de straat (Amsteldijk 126) was tegenover de Zuider-Apotheek de lékkerste buurtwinkel: de banketbakkerij van mevrouw Risseeuw, met de heerlijkste slagroompunten en moorkoppen van de hele wereld.
Terug in de Holendrechtstraat volgen we nu noordwaarts de oneven kant. Voorbij de fietsenwinkel van De Leeuw (nummer 33) waren de bakkerij van mevrouw Van Egmond met haar drie dochters (op 31) en groentehandel Leek (29). Meneer Leek deed de zaak over aan zijn ‘knecht’ Kees, die later verhuisde naar het voormalige SPAR-pand. Daar hield hij het vol tot kort na 1990 dit stuk Holendrechtstraat werd gesloopt.
Melkboer Kuiper (nummer 27) ging mee met zijn tijd. Hij verbreedde zijn assortiment, trok de kamer achter de winkel bij de zaak en introduceerde zelfbediening. De klanten kregen bij de ingang ijzeren boodschappenmandjes en Kuiper zelf zat meestal achter de kassa. Kopen op de pof was er voortaan niet meer bij.
De laatste winkel op onze route (nummer 9) is alweer een melkzaak, die van de familie De Dood. Later verhuisden ze naar de hoek van de Amstelkade en begon dr. Peper hier zijn tandartspraktijk.
Bij de renovatie rond 1970 zijn de meeste winkels verbouwd tot woonhuizen. Alleen een aantal grote etalageramen en prominente voordeuren herinnert eraan dat hier ooit winkels waren. Allemaal verdwenen door de opkomst van de supermarkten, verderop in de Rijnstraat en Van Woustraat.

Hans Heil

Maart 2011