De vaste route van Ina van Faassen Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     Mei 06, 2011    
6086   0   0   0   0   0

Toneellessen in “die saaie, rot-Marnixstraat”

022003_RouteDik ingepakt tegen de vrieskou staan we voor het (groot)ouderlijk huis op de Herengracht 352, waar nu Stichting Streetcornerwork aan goede werken doet. Opa Heerding dreef schuin aan de overkant, op de hoek van de Herengracht en de Wijde Heisteeg, een goedlopende fruit- en delicatessenwinkel.1 De familie van moederskant at er een goede boterham van. Maar Ina van Faassen (1928) wilde aan het toneel. “Dat kwam helemaal uit mezelf, thuis deden ze niet aan toneel, maar ze vonden het prima.” Derhalve toog de aankomend actrice van 1948 tot 1951 vrijwel dagelijks naar Marnixstraat 150, waar destijds de Toneelschool zat.

Haar moeder hield wel van toneel; vooral van het wat luchtiger werk. “Dus soms gingen we naar het theater en dat vond ik héérlijk. In de oorlog mocht bioscoop Royal op de Nieuwendijk alleen nog Duitse films vertonen, waarop de directie besloot dan maar helemaal geen films meer te draaien. Ze maakte er een theater van. Mijn moeder kocht een abonnement en daar heb ik voor het eerst Wim Sonneveld zien optreden. Ik was toen een jaar of veertien en dat is natuurlijk een heel ontvankelijke leeftijd.” Van Faassen zou later vele malen optreden met Sonneveld.

“Tijdens de oorlog is er niets akeligs met mij gebeurd, maar er hing toch een soort doem over mijn puberteit. En toen was daar opeens de bevrijding, 5 mei 1945. Een prachtige, zonnige dag, overal hingen de vlaggen uit; het was niet te bevatten.” Ze wijst naar het voormalige pakhuis van haar grootvader op Herengracht 397; twee huizen daarnaast (401-403) woonde de glazenierster Gisèle van Waterschoot van de Gracht, die later zou trouwen met burgemeester D’Ailly. “Plotseling kwamen er drie joodse onderduikers uit haar huis; wij hadden er géén idee van dat ze onderduikers had. Die mannen deden een beetje buitenlands aan en er zat een práchtige jongen tussen, van wie ik dacht: nou… Ik was toen 16, dus zeer geïnteresseerd. Zwarte lange haren had hij.”

Ritmisch dansen in de Rozenstraat
We lopen de Herengracht af, richting Leidsegracht. Op alle stoepen die we tegenkomen speelde de kleine Ina ‘stoepie’. Bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie op nummer 380 – waar tijdens de bezetting een Duitse bank “vol moffen” huisde – schiet Van Faassen te binnen dat haar moeder het een toppunt van barbarij noemde dat de Duitsers hun perziken ‘met huid en haar’ opaten. “ Dat ze juist dát zo barbaars vond, is achteraf bizar natuurlijk. Wij spraken er thuis niet over, maar je wist wel dat er joden verdwenen. Ik zat bijvoorbeeld op ritmisch dansen bij Ons Huis in de Jordaan en op een dag kwam onze lerares juffrouw Van Praag niet meer. Haar plaats was ingenomen door een blonde sjikse.”
Via de Leidsegracht en de Raamdwarsstraat naderen we de voormalige Openbare Handelsschool op het Raamplein, tot voor kort de Hogeschool voor Economische Studies. Van Faassen deed er toelatingsexamen hbs-A. Wegens plaatsgebrek doorliep ze overigens de hbs in de P.L. Takstraat, waar ze stukjes schreef voor de schoolkrant en tijdens feesten op een plankier in de gymnastiekzaal eigen gemaakte teksten deed. “Ik weet nog hoe ik daar voor het eerst duidelijk de scheiding voelde tussen het verlichte podium en de donkere zaal, als het grote verschil tussen mijn wereld en die van hun.”
Tijdens zo’n feestavond werd ze ‘ontdekt’ door de architect (en latere eerste echtgenoot) Edo Spier – hij regelde een auditie voor haar bij de Toneelschool. “De eerste keer dat ik dat gebouwtje-van-niks binnenkwam, dacht ik: híer wordt de verbeelding serieus genomen. Alsof een stem dat tegen me zei. Dat vergeet ik nooit.”

We mochten niet eens op toneel staan
We sjoemelen: om “die saaie, rot Marnixstraat” zoveel mogelijk te vermijden, pakken we lijn 10, tot aan het Tweede Marnixplantsoen. Vanaf de brug naar de Tweede Hugo de Grootstraat kijken we naar de achterkant van de voormalige Toneelschool. Tijdens de pauzes zaten de leerlingen in de uitbouw of ze trokken naar café Pijtak in de Marnixstraat op nummer 166, bij de Rozengracht, waar een “heerlijk” terrasje aan het water was. Nu doet daar de Sound Garden zijn naam eer aan: de muziek staat er hard.
Van Faassen is aangenaam verrast: de voorheen “sombere” voorgevel van nummer 150 is inmiddels wit geschilderd. In het zaaltje op de eerste etage luisterden de leerlingen begin jaren vijftig sprakeloos naar de Britse acteur Michael Redgrave, de beroemde vader van Corin en Vanessa Redgrave. “Na de oorlog was er een golf van Brits toneel in de Stadsschouwburg, met keien van acteurs, zoals Redgrave. Hij was zo aardig ons te bezoeken. Stond die grote man daar, op dat veel te kleine podium. Na zijn verhaal, in het Engels, vroeg hij ons of er nog vragen waren. Muis-stil bleef het. Heb je zo’n man binnen handbereik, houdt iedereen zijn mond! Ik neem het mezelf nog kwalijk. Hij zei dat je op toneel nooit kunt versloffen. Al ben je ziek of ongelukkig, of heb je er al honderd voorstellingen op zitten, er zit altijd iemand in de zaal die de hoogste maatstaf aanlegt. Daar heb ik vaak aan gedacht.”
Van Faassen kreeg onder anderen les van Ank van der Moer, een van de ‘grande dames’ van het Nederlandse toneel, en bekwaamde zich in vakken als schermen, ballet en dramaturgie. “Maar aan het combineren van die vakken deden ze toen jammer genoeg niet. De leerlingen van de huidige Toneel- en Kleinkunstacademie hebben zoveel meer mogelijkheden dan wij vroeger. Ook eigen initiatief wordt tegenwoordig veel meer gestimuleerd. Als ze iets in hun hoofd hebben en de docenten zien er iets in, kunnen ze aan de slag. En dan roepen ze ook nog rustig: ‘Wij willen dat Karin Bloemen ons begeleidt’. Daar sla ik steil van achterover! Grandioos! Wij mochten niet eens op toneel staan, alleen maar in de klas.”

Tekst: Marcella van der Weg
Februari 2003

Ina van Faassen is actrice, schrijfster en beeldend kunstenares en is gehuwd met acteur Ton van Duinhoven. In de jaren zestig speelde zij 650 theatervoorstellingen met Wim Sonneveld. Vanaf eind jaren zestig tot eind jaren tachtig stond zij in tal van vrij producties, vaak samen met haar echtgenoot. In de jaren tachtig trad zij bovendien op met theatergroep Purper. De laatste jaren speelde zij in Massacre (met Toneelgroep Amsterdam) en Esprit (met de Theater Compagnie). Vorig jaar [2002] werkte zij mee aan de telefilm Polonaise en vanaf 13 maart [2003] is zij te zien in de bioscoopfilm Liever verliefd.

Naschrift: Ina van Faassen (82) overleed 23 juli 2011, elf manden na haar man Ton van Duinhoven.

Powered by JReviews