Het Vondelgymnasium (1957-1968) Opmerkelijk

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     Juni 03, 2011    
4463   0   0   0   0   0

Dossiers

500 Babyboomers bezochten ‘het derde gymnasium’

11122003_VondelgymnasiumEind jaren vijftig stroomden het Barlaeus- en het Vossiusgymnasium zo vol met babyboomers, dat enkele honderden tieners er niet meer terechtkonden. In 1957 werd daarom het Vondelgymnasium geopend. Een kleine school, die misschien niet chic was, maar waar veel saamhorigheid heerste. Toen het aantal leerlingen terugliep en het Vondel vanaf 1966 bij het Barlaeus werd gevoegd, ging dat dan ook niet zonder problemen, vertelt oud-leerling Frans Boom.

“De deur gaat open: de rector. Geen uiterlijk teken, geen steek met pluimen, geen pet met sierletters, geen epauletten, tressen, geen degentje, vaandel of staf. Nee: bruine half hoge schoenen, die kraken; bruine ogen die rondzien in de stilte. ‘En hij zag dat het goed was’. Het Vondelgymnasium was geboren, zonder verder iets, net als u en ik.” In de Vondelschoolkrant Verselolque blikte geschiedenisleraar Johan Vink in 1966 terug op de opening van het gymnasium in 1957. Op 15 maart van dat jaar keurde de gemeenteraad het plan tot oprichting van een derde openbare gymnasium in Amsterdam goed. Ze had ook weinig keus, want de nood was hoog en uitbreiding van het Barlaeus- of Vossiusgymnasium zat er niet in. Zodoende kwam er een derde bij: het Vondelgymnasium, op de hoek van de Jozef Israëlskade en de Tweede van der Helststraat, waar nu de Japanse tuin van hotel Okura ligt. Daar stond tot 1968 het Vondel: drie groen-witte houten gebouwtjes rondom een hoog donkerbruin voormalig gymnastieklokaal van de 4de hbs. In alle gebouwen werden lessen gegeven en dat betekende veel lopen: elke 50 minuten naar een ander lokaal. En in de pauze - zeker in de jaren toen er nog geen kantine was – rondjes lopen rond het middengebouw, want de hekken bleven tijdens schooltijd stevig op slot.

Oud-rector C.R. van Paassen van het Barlaeusgymnasium werd de rector van de nieuwe school. Hij zou tot 1962 blijven en trok een jong lerarencorps aan, veelal oud-Barlaeanen. Het Vondelgymnasium begon zijn bestaan met twee eerste klassen in het schoolgebouw op het Roelof Hartplein. Kort daarna verhuisde het naar de Jozef Israëlskade. Er was geen gymnastieklokaal; docenten lichamelijke opvoeding Lien Kraal en Jan Ris gaven hun lessen in het Vossius en in de oude Rai in de Ferdinand Bolstraat. Daar was het in de zomer bloedheet, in de winter ijskoud en na een regenbui was de houten vloer spekglad. Er stak ook wel eens een spijker omhoog.

Sinds het eerste schooljaar 1957/’58 kwamen er elk jaar twee klassen bij; het eerste eindexamen vond plaats in 1963. En vanaf dat jaar was de golf babyboomers al weer op z’n retour, er kwam jaarlijks nog maar één eerste klas bij. Alleen in 1962/1963 had de school 12 klassen met zo’n 250 leerlingen. Een kleine school dus, waarvan de nieuwe rector A.M. Bent alle leerlingen persoonlijk kende. En naarmate de school kleiner werd, werd de saamhorigheid groter. Dat kwam ook door een grote bedreiging: het Barlaeusgymnasium.

Groot verschil tussen de kade en de schans

Zonder dat de leerlingen van het Vondelgymnasium dat wisten, werden zij al sinds 1961 door B&W als Barlaeanen beschouwd in verband met rijkssubsidienormen. In het schooljaar 1965/’66 waren er formeel nog maar twee Vondelklassen (6α en 6β) en B&W wilden het Vondel in 1966 opheffen en vanaf het nieuwe schooljaar laten verder gaan als dependance van het Barlaeusgymnasium. Daar waren de leerlingen en diverse leraren het niet mee eens. Het verschil tussen de kade en de schans was te groot. Het Vondel was een kleine, moderne en progressieve school met een jong lerarencorps, het Barlaeus was groot, klassiek, statig en oud. Wij wilden hen niet en zij zaten niet op ons te wachten. De verschillen werden al snel duidelijk toen in het nieuwe schooljaar 1966/1967 een aantal leraren van het Barlaeus naar het Vondel kwam. Ze waren (anders dan de rector J.M. Hoek) autoritair, hadden geen humor en een heel andere manier van lesgeven. Kortom, ze waren geen Vondelianen.

Die eigen identiteit bleef het Vondel tot het einde toe behouden, ook al moesten de leerlingen soms integreren, bijvoorbeeld met een gemeenschappelijk schoolfeest. Het waren de vrolijke jaren zestig en het Vondel kende een gevarieerd cultureel leven, meestal op zaterdagavond. Driemaal per jaar was er een groot feest in de aula van het Barlaeusgymnasium of het Spinozalyceum. Dat begon met een toneelstuk of muziekuitvoering van het schoolorkest en –koor en eindigde met dansen, soms op live muziek. Het Vondel had nogal wat leerlingen met creatieve ouders en ook leraar Nederlands en Frans Hans van den Bergh, redactielid van het spraakmakende televisieprogramma Zo-is-het-toevallig-ook-nog-eens-een-keer kende ook wel een bekende Nederlander. Jan Wolkers woonde in de buurt en kwam, evenals ouder en schrijver Victor van Vriesland, zanger Ramses Shaffy, mimespeler Rob van Reijn en jazzmusicus Michiel de Ruyter. Zaterdag- en zondagmiddag waren we in de weer om de feestruimte op te bouwen en weer af te breken. Er was geen toezicht, we konden rustig de proefwerkplanning in de lerarenkamer bekijken.

Na elf jaar kwam er een eind aan. In 1968 werden de laatste eindexamens gehouden, traditioneel met het geluid van de kermis op de achtergrond. Na de laatste lessen eind juni werden de houten gebouwtjes gesloopt en elders in de stad herbouwd. Het oud-hbs-gebouw uit 1920 brandde af na brandstichting. De resterende zeven klassen werden een jaar in een schoolgebouw in de van Ostadestraat ondergebracht, omdat het Barlaeus ze vanwege verbouwingen niet kon herbergen. Vanaf het schooljaar 1969/1970 was er niets meer van het Vondel te vinden, of toch wel? Boze tongen beweerden, dat de problemen die toen op het Barlaeus ontstonden hun oorsprong op de kade hadden…

Tekst: Frans Boom

November-December 2003

F. Boom bezocht het Vondelgymnasium van 1961 tot 1968 en zat er onder meer in het bestuur van de leerlingenvereniging.

Powered by JReviews