In oude glorie: Verborgen Stedenmaagd

Geschreven door Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.     Juni 10, 2011    
759   0   0   0   0   0

Bij schoonmaak- en herstelwerk aan een cassetteplafond in Herengracht 497 is onlangs een 17de-eeuwse plafondschildering, blootgelegd. Dit in 1667 voltooide dubbelhuis, gebouwd voor de familie Van Loon, werd in 1869 gekocht door John Samuel Raphael, een joodse bankier van Engelse komaf, Herengracht 497. Hij liet het opnieuw decoreren en daarbij kreeg de zaal op de bel-etage, een geheel nieuwe uitmonstering, geïnspireerd op de Lodewijk XIV-stijl. Tot vandaag de dag bleef deze stijlkamer gaaf bewaard, inclusief alle prachtige details: plafond, kristallen kroonluchter, lambrisering, wandlisenen, schoorsteenspiegel en vensterdammen met spiegels en tafeltjes. De oorspronkelijke 17de-eeuwse vakkenzoldering bleef – zoals nu is gebleken – behouden, maar kreeg een roomwitte kleur, versierd met een sjabloonschildering van gouden ranken. Inmiddels weten we wat toen werd weggeschilderd. De kleinere vakken aan weerszijden van de grote, centrale voorstelling waren in de 17de eeuw versierd met bloemenmotieven. In het grote middenvak verbeeldt de klassieke godenwereld de roem en rijkdom van de stad Amsterdam. In de linkerhelft wordt de stedenmaagd door twee godinnen gekroond en voorzien van sieraden. In haar hand houdt zij een zon, de personificatie van de waarheid. In de hoek zit Apollo met een kroon van laurierbladeren, die hij ontving voor zijn prestaties in de kunsten. Putti (die dikke engeltjes) begeleiden de godinnen en steken de klaroen. De andere helft van de cassette wordt in beslag genomen door een tenhemelopneming, waarin een godin (of sterveling) begeleidt wordt door putti, waarvan één het 'ware' Boek draagt. Gezien de stijl is deze schildering mogelijk afkomstig uit de omgeving van Gerard de Lairesse of het atelier van Albert van Spiers, dat veel werkte in de voorname huizen in de Gouden Bocht. Vanwege het gave karakter van de 19de-eeuwse stijlkamer is besloten om van de 17de-eeuwse plafondschildering alleen de centrale voorstelling bloot te leggen. Dat heeft nog de nodige hoofdbrekens gekost. De chemische samenstelling van de overschildering maakte dat deze moeilijk was te verwijderen. Veel publiciteit kreeg het voornemen om de allermodernste technieken te gebruiken: een laser die de toplaag zou verwijderen. Omdat gevreesd werd dat de vele trillingen de verflaag konden schaden, werd teruggegrepen op een ‘schoonmaakmiddel’ van de 19de-eeuwse schilder Maris, waarna met duizenden verfpuntjes de schildering werd gerestaureerd.

Tekst: Jos Smit

September 2002

Jos Smit is architectuurhistoricus en medewerker van Bureau Monumenten & Archeologie (bMA). Gebaseerd op onderzoek van Martin Pruijs, bMA.

Zie ook www.bma.amsterdam.nl

Powered by JReviews